Đã có một thời gian dài tôi nhìn khu vườn nội tâm của mình như một người thợ sửa chữa. Tôi bước vào khu vườn ấy mỗi sáng không phải để tận hưởng mà là để làm việc. Mối bận tâm lớn nhất của tôi là những cây cỏ dại, những chiếc lá úa và những cành cây trông có vẻ sắp gãy. Tôi đã dành rất nhiều năm để học cách sửa. Tôi đọc sách về cách nhổ cỏ dại. Tôi tìm hiểu các kỹ thuật để cắt tỉa những phần hỏng. Tôi tin rằng một khu vườn đẹp là một khu vườn không có vấn đề.
Nhưng đó là một công việc không bao giờ kết thúc. Càng nhổ cỏ dại dường như càng mọc nhanh hơn. Càng cố gắng chữa một vết thương tôi dường như càng làm nó thêm rỉ máu. Tôi kiệt sức. Và tệ hơn tôi nhận ra mình đã làm một điều: tôi đã quá bận rộn với cỏ dại đến mức quên mất việc tưới nước cho những bông hoa. Những bông hồng, những khóm cúc hay những mầm cây thiện lành… chúng đang héo đi không phải vì cỏ dại mà vì thiếu sự quan tâm.
Sự chuyển dịch từ sửa chữa sang nuôi dưỡng
Đó là lúc tôi nhận ra mình đã bắt đầu sai cách. Hành trình nội tâm không phải là một cuộc chiến với những gì sai mà là một hành trình nuôi dưỡng những gì đúng đắn.
Chúng ta đã nói với nhau nhiều về sự chuyển dịch này. Từ sửa chữa sang nuôi dưỡng. Nhưng một câu hỏi rất thực tế thường được đặt ra trong vòng tròn của chúng ta là: Làm sao để bắt đầu? Khi mà thói quen sửa đã ăn quá sâu hay khi mà tâm trí ta tự động quét tìm lỗi mỗi khi nhìn vào mình làm sao ta có thể bắt đầu tưới nước cho hoa?
Với tôi câu trả lời nằm ở một sự chuyển hướng rất tinh tế của sự chú ý. Thay vì cố gắng chữa lành nỗi đau điều đầu tiên chúng ta có thể làm là bắt đầu dành thời gian để nuôi dưỡng những điều tích cực đang có sẵn dù chúng nhỏ bé đến đâu.
Tưới nước cho những niềm vui giản dị
Sự tích cực ở đây không phải là một khẩu hiệu. Nó là những giá trị sống hay những cảm nhận chân thực. Đó có thể là sự kết nối với thiên nhiên. Là khoảnh khắc bạn dừng lại, thật sự nhìn một chiếc lá và thấy toàn bộ sự sống trong đó. Đó có thể là những giây phút bình yên thật sự bên một tách trà. Không phải uống vội. Mà là cảm nhận hơi ấm trong lòng bàn tay, ngửi thấy hương thơm và cho phép mình không làm gì cả trong ba phút. Đó có thể là cảm giác ấm áp khi nghĩ về một người thân yêu hay một người bạn đồng hành. Một ký ức đẹp hay một sự trân trọng.
Những niềm vui nhỏ bé, giản dị này chính là nước. Chúng ta thường xem nhẹ chúng. Chúng ta nghĩ chúng không đủ mạnh để chữa những nỗi đau lớn. Nhưng chúng ta đã lầm. Chúng không làm nỗi đau biến mất nhưng chúng giúp những phần khác trong ta lớn lên.
Khi những bông hoa trong vườn được tưới đủ nước chúng sẽ bừng nở. Và khi chúng bừng nở chúng vươn cao, tán lá xum xuê và tự chúng sẽ che bớt ánh sáng của cỏ dại. Cỏ dại vẫn ở đó nhưng chúng không còn là trung tâm của khu vườn nữa. Sự phong phú của cuộc sống cảm nhận được từ những điều nhỏ bé sẽ đưa tâm hồn đến gần hơn với sự bình an.
Biến thử thách thành dinh dưỡng bằng lòng biết ơn
Bước thứ hai sau khi đã bắt đầu tưới nước là học cách bón phân. Với tôi lòng biết ơn chính là loại phân bón màu mỡ nhất để nuôi dưỡng nội tâm. Thực hành lòng biết ơn là một trong những cách mạnh mẽ nhất để chuyển sự tập trung của chúng ta.
Chúng ta thường dễ dàng biết ơn những điều tốt đẹp. Nhưng hành trình nuôi dưỡng đòi hỏi một lòng biết ơn sâu sắc hơn. Đó là biết ơn cả những thử thách. Đây là một điều không dễ dàng. Làm sao ta có thể biết ơn một điều đã làm ta đau?
Chúng ta không biết ơn nỗi đau. Chúng ta biết ơn bài học mà nỗi đau mang lại. Chúng ta biết ơn sức mạnh mà chúng ta tìm thấy khi đi qua nó. Chúng ta biết ơn lòng trắc ẩn đã nảy mầm từ chính vết thương đó.
Những thử thách hay những vấp ngã chúng giống như lá rụng và cành khô trong khu vườn. Nếu ta xem chúng là rác ta sẽ cố gắng vứt bỏ chúng đi. Nhưng nếu ta xem chúng là phân hữu cơ ta sẽ ủ chúng lại. Chúng sẽ phân rã và trở thành chất mùn giàu có nhất làm cho đất đai của ta thêm sâu dày. Thay vì nhìn nỗi đau như một điều cần được xóa bỏ hãy coi nó như một phần tất yếu của cuộc sống hay một phần của dinh dưỡng. Biết ơn nó là cách chúng ta cho phép nó hoàn thành vai trò của mình: giúp ta trưởng thành.
Ôm ấp mọi cảm xúc và tạo không gian cho chúng
Và bước thứ ba có lẽ là bước dũng cảm nhất: chăm sóc cảm xúc và nuôi dưỡng nội tâm bằng cách cho phép mọi thứ được là. Khu vườn cần cả nắng và mưa. Tâm hồn ta cần cả niềm vui và nỗi buồn.
Thói quen sửa chữa khiến chúng ta sợ hãi những cảm xúc khó chịu. Khi nỗi buồn, sự sợ hãi hay lo lắng xuất hiện ta vội vã tìm cách loại bỏ chúng. Ta xem chúng là sâu bệnh. Nhưng trong hành trình nuôi dưỡng chúng ta không cố gắng loại bỏ bất cứ điều gì. Chúng ta đón nhận chúng như cách ta đón nhận những niềm vui và sự bình an.
Hãy tạo ra không gian cho mọi cảm xúc. Khi nỗi buồn đến hãy nói: Tôi thấy bạn. Bạn có thể ở đây. Bạn cần tôi lắng nghe điều gì? Hãy ngồi yên với sự sợ hãi và thở cùng nó. Bằng cách tạo ra không gian cho chúng thay vì chống lại chúng bạn sẽ thấy một điều kỳ diệu. Chúng không còn chiếm giữ toàn bộ tâm trí bạn nữa. Chúng sẽ trôi qua một cách nhẹ nhàng như những đám mây lướt qua bầu trời xanh. Bạn là bầu trời không phải là đám mây.
Tự khai vấn để thấu hiểu và kết nối
Khi chúng ta làm được ba điều này – tập trung vào niềm vui nhỏ, thực hành lòng biết ơn sâu và ôm ấp mọi cảm xúc – chúng ta đã thực sự bắt đầu hành trình nuôi dưỡng.
Nhưng để sự nuôi dưỡng này trở thành một thực hành bền bỉ nó cần có phương pháp. Nó cần một cách để chúng ta giữ lửa cho mình hay một cách để tự mình tìm về. Một trong những cách hữu hiệu nhất để bạn có thể tự nuôi dưỡng mình chính là tự khai vấn.
Tự khai vấn không phải là tìm kiếm câu trả lời ở bên ngoài. Nó không phải là việc tôi đưa cho bạn một công thức. Nó là quá trình bạn tự đặt cho mình những câu hỏi đúng và rồi kiên nhẫn lắng nghe những câu trả lời từ sâu bên trong. Đó là cách bạn kết nối lại với bản thể thông tuệ của chính mình. Đó là cách bạn nhìn nhận sâu sắc hơn về nỗi đau và học cách chuyển hóa chúng thành sức mạnh thay vì tìm cách cắt bỏ chúng.
Khi bạn thực hành tự khai vấn bạn không còn tập trung vào việc sửa chữa những gì đã sai. Bạn đang bắt đầu quá trình nuôi dưỡng nội tâm thông qua việc hiểu sâu sắc chính mình. Những câu hỏi khai vấn đúng sẽ giúp bạn tìm thấy những điều tiềm ẩn bên trong. Chúng khơi dậy sức mạnh và nội lực mà có thể bạn chưa từng nhận ra mình có.
Những câu hỏi đó không phải là những câu hỏi Tại sao?. Tại sao tôi lại thế này? là một câu hỏi của người thợ sửa chữa và nó dẫn đến sự dằn vặt. Những câu hỏi khai vấn để dưỡng tâm là những câu hỏi Điều gì?.
Như là: Tôi đang thực sự nuôi dưỡng điều gì trong tâm trí và trái tim của mình mỗi ngày? Câu hỏi này là một ngọn đèn soi. Nó giúp ta nhận ra: Ta đang tưới cho hạt giống nào? Ta đang dành sự chú ý của mình cho sự lo lắng hay cho sự bình an? Ta đang bón cho mình những thông tin tiêu cực hay những chia sẻ đầy hiểu biết?
Một câu hỏi khác hay một câu hỏi quan trọng để dịch chuyển: Điều gì mà tôi cần đối diện và chấp nhận ngay lúc này thay vì cố gắng sửa chữa nó? Có thể đó là một sự thật về một mối quan hệ. Có thể đó là một giới hạn của bản thân. Có thể đó là một nỗi buồn đã cũ. Chấp nhận không phải là từ bỏ. Chấp nhận là bước đầu tiên để sự nuôi dưỡng thực sự bắt đầu. Khi ta ngừng chiến đấu năng lượng mới được giải phóng để ta vun trồng.
Hay một câu hỏi thật dịu dàng: Tôi có thể ân cần với chính mình bằng một hành động nhỏ nào ngay bây giờ?
Những câu hỏi này sẽ mở ra cánh cửa để bạn tự khám phá nội lực của mình. Chúng giúp bạn trở thành người làm vườn của chính mình thay vì là một người thợ sửa chữa mệt mỏi.
Hành trình gieo nảy đơm này là một hành trình của sự kiên nhẫn. Nó không hứa hẹn kết quả tức thời. Nhưng nó hứa hẹn sự đủ đầy. Nó hứa hẹn một khu vườn bừng nở không phải vì nó không có cỏ dại mà vì những bông hoa trong nó được yêu thương và chăm sóc quá tốt.
Và có lẽ sự bình an mà chúng ta tìm kiếm nó nằm chính trong hành động nuôi dưỡng mỗi ngày.
