Tôi có một ký ức sâu đậm về những đêm lửa trại ở Đà Lạt, khi còn là một đứa trẻ. Ngồi trong vòng tròn, tôi bị mê hoặc bởi cách ngọn lửa nhảy múa. Nó có sức sống của riêng nó. Nó ấm áp, nó soi sáng, và nó khiến mọi người xích lại gần nhau. Nhưng cha tôi, người nhóm lửa, luôn nhắc: “Lửa này muốn cháy đẹp, phải để cho nó… thở”. Nếu chúng tôi vội vã ném quá nhiều củi vào, hoặc xếp chúng quá khít, ngọn lửa sẽ lụi đi, ngạt thở trong khói. Nó cần nhiên liệu, nhưng nó cũng cần không gian.
Ký ức đó trở về với tôi thật rõ ràng khi tôi nghĩ về hành trình của chúng ta, hành trình nuôi dưỡng cái mà ta gọi là giá trị bản thân. Tôi nghĩ, giá trị bản thân bên trong mỗi chúng ta cũng giống như ngọn lửa đó. Nó là một thực thể sống, một ngọn lửa linh thiêng cần được trân trọng. Nó không phải là một thứ gì đó cố định ta có hay không có, mà là một thứ ta phải học cách nuôi dưỡng và giữ gìn mỗi ngày. Và cũng như ngọn lửa trại kia, nó cần hai thứ cốt lõi để cháy bền: nhiên liệu đúng và không gian để thở.
Khi ngọn lửa nội tâm bị bỏ quên
Đã có lúc, tôi cũng từng đối xử với ngọn lửa nội tâm của mình một cách vội vã. Tôi cũng từng ra sức quạt cho nó bùng lên thật to, để chứng tỏ, để được công nhận. Tôi ném vào nó đủ loại nhiên liệu tạp nham: sự so sánh, những đêm kiệt sức, sự gồng mình sống theo kỳ vọng của người khác. Sự so sánh là ngọn gió độc. Khi tôi mải nhìn xem ngọn lửa của người bên cạnh cháy cao thế nào, tôi quên mất thanh củi của mình đang cần được thêm vào đúng lúc. Tôi quên mất chất củi của tôi vốn dĩ khác, ngọn lửa của tôi có màu sắc và nhịp điệu của riêng nó.
Và rồi, ngọn lửa không bùng lên. Nó lụi đi.
Tôi đã sống những ngày mà ngọn lửa bên trong chỉ còn leo lét. Đó là những ngày tôi kiệt sức, cảm thấy mình trống rỗng và vô giá trị, dù bên ngoài vẫn đang cố gắng hoàn thành mọi vai diễn. Tôi nhận ra mình đã sống ngược lại những nhu cầu cơ bản của bản thân, ranh giới của tôi mờ nhòe đến mức tôi không còn biết mình bắt đầu từ đâu và người khác kết thúc ở đâu. Tôi đã để những “cơn gió lạ” – những lời phán xét, những áp lực vô hình – thổi tạt vào ngọn lửa của mình mà không có gì che chắn. Ngọn lửa giá trị bên trong đã bị ngạt, vì tôi ném vào nó quá nhiều thứ “phải là”, và không chừa lại chút không gian nào cho “đang là”.
Học cách trở thành người giữ lửa
Hành trình trở về, với tôi, là học cách trở thành người giữ lửa cho chính mình. Một cách kiên nhẫn, khiêm nhường, và trên hết, là ân cần.
Tôi học cách nhận diện đâu là nhiên liệu tốt và đâu là củi ẩm. Nhiên liệu tốt không phải là sự công nhận từ bên ngoài, mà là những thói quen lành ta nuôi dưỡng mỗi ngày. Nó là một hơi thở sâu khi thấy mình bắt đầu căng thẳng. Nó là năm phút tĩnh lặng để lắng nghe xem hôm nay cơ thể mình đang cần gì. Nó là niềm vui thuần khiết khi làm một điều mình yêu thích mà không cần lý do.
Tôi học cách tạo ra “không gian thở”. Đó chính là những ranh giới rõ ràng. Đó là học cách nói “không” một cách tử tế nhưng cương quyết với những gì không còn phù hợp, để nói “có” với sự bình an của chính mình. Và tôi học về một thứ gọi là “kỷ luật tử tế”. Kỷ luật này không phải là roi vọt để ép ngọn lửa phải cháy to, mà là sự ân cần của người giữ lửa, đều đặn mỗi ngày, dọn đi những tàn tro cũ (là những niềm tin giới hạn), và nhẹ nhàng thêm vào những thanh củi khô (là những lựa chọn sống đúng với mình).
Hơi ấm từ vòng tròn kết nối
Và có một loại “nhiên liệu” đặc biệt, đó là cộng đồng nâng đỡ. Một vòng tròn như cộng đồng của chúng ta, nơi chúng ta không so sánh lửa của nhau. Chúng ta chỉ đơn giản là ngồi lại, mang những ngọn lửa của mình đến, cùng nhau sưởi ấm, cùng nhau giữ lửa. Hơi ấm từ ngọn lửa của bạn soi sáng cho tôi. Sự bình an trong ngọn lửa của tôi có thể giúp hong khô thanh củi còn đang ẩm ướt của bạn. Đó là vòng tròn cho và nhận, nơi mỗi ngọn lửa đều được trân trọng như chính nó vốn là.
Nghệ thuật đi qua các mùa lửa
Điều quan trọng nhất tôi học được, là sống rực rỡ không có nghĩa là ngọn lửa phải “cháy to mọi lúc”. Xã hội ngoài kia có thể vinh danh những ngọn lửa bùng nổ, những màn pháo hoa ngoạn mục. Nhưng chúng ta ở đây để học một nghệ thuật khác: nghệ thuật đi qua các mùa lửa.
Một người giữ lửa thông thái biết rằng lửa có mùa của nó. Có mùa xuân, lửa nảy mầm từ than hồng, ta thêm củi nhỏ để bắt đầu những dự định mới. Có mùa hạ, lửa cháy rực rỡ, lan tỏa, đó là lúc ta cống hiến và bừng nở. Nhưng cũng có mùa thu, mùa gió lớn, khi những thử thách ập đến. Đó là lúc ta không cố gắng cháy to hơn gió, mà là học cách “bớt gió”, che chắn cho ngọn lửa, bảo vệ năng lượng của mình, lùi lại một bước để quan sát.
Và có mùa đông, ta cần học cách “ủ lửa”. Ủ lửa không phải là thất bại. Ủ lửa không phải là lụi tàn. Ủ lửa là trí tuệ của sự bảo toàn. Đó là khi ta cho phép mình được nghỉ ngơi sâu, rút về bên trong, chỉ giữ lại phần than hồng ấm áp nhất. Chính trong lớp tro ủ ấm đó, sự sống đang được nuôi dưỡng, chờ ngày ta sẵn sàng, ta sẽ lại nhẹ nhàng thổi cho ngọn lửa bừng lên.
Trong vòng tròn của chúng ta, tôi thấy mỗi người đều là một người giữ lửa đang trên hành trình thấu hiểu ngọn lửa của riêng mình. Chúng ta đang học cách bình an với cả những lúc lửa chỉ là than hồng.
Bạn ơi, hôm nay, ngọn lửa bên trong bạn đang cần gì? Nó cần thêm một thanh củi của sự công nhận chính mình, cần thêm chút không gian của một ranh giới rõ ràng, hay chỉ cần được ủ yên trong bình an và tĩnh tại?
