Trong guồng quay hối hả của cơm áo gạo tiền và giữa những thông báo tin nhắn reo vang không ngớt từ chiếc điện thoại thì sự im lặng bỗng trở thành một thứ xa xỉ phẩm mà chúng ta thường vô tình bỏ quên. Khi thành phố vẫn còn đang ngái ngủ trong lớp sương mỏng và tiếng xe cộ ngoài kia chưa kịp ồn ã tôi ngồi yên bên khung cửa sổ với tách trà nóng trong tay và bất chợt nhận ra mình đã khao khát khoảnh khắc này đến nhường nào. Chúng ta mải miết chạy theo những âm thanh náo nhiệt của thế giới bên ngoài mà quên mất rằng bên trong mình cũng có một ngôi nhà cần được trở về để dọn dẹp và chăm sóc.
Tôi muốn mời bạn cùng tôi ngồi lại một chút trong không gian của những con chữ này để cùng suy ngẫm về một chủ đề nghe chừng quen thuộc nhưng lại chứa đựng sức mạnh chuyển hóa vô cùng to lớn. Đó là sự im lặng nuôi dưỡng độ sâu tâm hồn.
Can đảm bước qua nỗi sợ khoảng trống
Nhiều người trong chúng ta thường sợ hãi sự im lặng. Chúng ta sợ cảm giác trống trải khi không có tiếng ồn lấp đầy và sợ phải đối diện với những suy nghĩ ngổn ngang trong đầu hay sợ cảm giác bị bỏ rơi lại phía sau khi thế giới vẫn đang chuyển động không ngừng. Nhưng nếu chúng ta đủ can đảm để bước qua nỗi sợ ban đầu ấy thì ta sẽ nhận ra im lặng không phải là sự trốn tránh hay chối bỏ thực tại. Im lặng chính là một khoảng trống hiền lành và bao dung để chúng ta được thực sự là mình. Đó là lúc ta tháo bỏ những chiếc mặt nạ xã giao và cởi bỏ những vai diễn nặng nề để trở về với bản thể trần trụi và chân thật nhất.
Hãy tưởng tượng tâm trí chúng ta giống như một ly nước phù sa ngầu đục đang bị khuấy động liên tục. Nếu chúng ta cứ mãi lắc lư và cứ mãi chạy theo những tác động bên ngoài thì ly nước ấy sẽ chẳng bao giờ có cơ hội được trong trẻo. Sự im lặng chính là lúc ta đặt ly nước ấy xuống bàn và để yên cho mọi thứ tự nhiên diễn ra. Khi đó thì những hạt bụi và lớp phù sa của trải nghiệm sẽ từ từ lắng xuống đáy. Phần nước bên trên sẽ dần trở nên trong vắt và tĩnh lặng. Đó là quy luật tự nhiên của sự thanh lọc mà không cần bất kỳ một sự cố gắng gồng ép nào.
Lắng nghe tiếng nói chân thật từ bên trong
Trong chính khoảnh khắc lắng dịu ấy thì ta mới bắt đầu nghe thấy những âm thanh mà bấy lâu nay bị tiếng ồn nuốt chửng. Đó là tiếng nói của cơ thể đang thì thầm về sự mệt mỏi cần được nghỉ ngơi hay là tiếng nói của trái tim đang khao khát một sự kết nối chân thành và là tiếng nói của những giá trị cốt lõi mà ta hằng theo đuổi. Khi ta ở yên để nghe mình thì những lựa chọn và quyết định sau đó sẽ bớt đi sự vội vàng hấp tấp. Ta không còn phản xạ theo bản năng hay thói quen cũ mà bắt đầu hành động từ một không gian nhận thức sáng rõ hơn và điềm tĩnh hơn.
Sự im lặng không chỉ nuôi dưỡng sự sáng suốt bên trong mà còn làm trong trẻo cả lời nói và cách ta kết nối với thế giới bên ngoài. Đã bao giờ bạn hối hận vì một lời nói lỡ thốt ra trong lúc nóng giận hay vội vã chưa. Tôi tin là ai trong chúng ta cũng từng có những khoảnh khắc như vậy. Khi thiếu vắng sự im lặng thì lời nói của ta dễ trở thành những mũi tên sắc nhọn gây tổn thương cho người khác và cho cả chính mình. Nhưng khi ta biết dừng lại một nhịp và hít một hơi thở sâu vào vùng tĩnh lặng bên trong trước khi mở lời thì lời nói ấy sẽ mang một năng lượng hoàn toàn khác.
Chắt lọc lời nói và kết nối sâu sắc hơn
Lời nói được chắt lọc từ sự im lặng thường ngắn gọn nhưng lại mang sức nặng của sự thấu hiểu và lòng trắc ẩn. Ta nói ít đi nhưng nói đúng và nói thật. Ta không còn nhu cầu phải lấp đầy khoảng trống bằng những câu chuyện vô thưởng vô phạt hay những lời phán xét vội vàng. Thay vào đó thì ta học được cách lắng nghe sâu sắc hơn. Khi tâm trí ta tĩnh lặng thì ta mới thực sự nghe được không chỉ những gì người khác đang nói mà cả những điều họ chưa thể nói ra và cả những nỗi niềm ẩn sâu sau ánh mắt hay nụ cười gượng gạo. Chính sự lắng nghe trọn vẹn ấy sẽ sưởi ấm lại những mối quan hệ đang dần nguội lạnh và kết nối lại những sợi dây tình cảm đã bị thời gian làm cho lỏng lẻo.
Một điều tuyệt vời khác mà sự im lặng mang lại chính là khả năng kiến tạo nên độ sâu của tâm hồn. Chúng ta hay nói về sự trưởng thành và về sự sâu sắc nhưng độ sâu ấy từ đâu mà có. Nó không đến từ việc chúng ta nạp vào thật nhiều kiến thức hay trải qua thật nhiều sự kiện một cách hời hợt. Độ sâu được hình thành khi những trải nghiệm ấy được lắng xuống và được chiêm nghiệm và được chuyển hóa thành trí tuệ. Giống như lớp phù sa bồi đắp qua năm tháng tạo nên sự màu mỡ cho đồng bằng thì những kinh nghiệm sống khi được ủ trong sự im lặng sẽ tạo nên sự vững chãi và bao dung cho tâm hồn.
Ngôi nhà vững chãi đón tiếp mọi cảm xúc
Trong không gian tĩnh lặng đó thì những nỗi buồn hay niềm vui và cả những vết thương lòng đều có cơ hội được hiện diện rõ ràng. Chúng ta không vội vàng xua đuổi nỗi buồn hay níu kéo niềm vui. Chúng ta chỉ đơn giản là ngồi đó và quan sát và ghi nhận sự tồn tại của chúng với một thái độ dịu dàng nhất. Quá trình này giúp chuyển hóa những cảm xúc gay gắt thành sự hiểu biết và chấp nhận. Ta dần nhận ra rằng mọi cảm xúc đều là những vị khách ghé thăm và ta là ngôi nhà vững chãi đón tiếp tất cả nhưng không bị cuốn theo bất kỳ vị khách nào. Đó chính là lúc lòng trắc ẩn và sự kiên nhẫn với chính mình bắt đầu nảy mầm và đơm hoa.
Giữ gìn sự im lặng đúng lúc còn là cách chúng ta thiết lập một ranh giới lành mạnh để bảo vệ năng lượng của bản thân. Chúng ta đang sống trong một thời đại của sự kết nối thái quá nơi mà mọi thông tin đều có thể ập đến bất cứ lúc nào. Áp lực phải biết tất cả và phải tham gia vào mọi câu chuyện khiến ta kiệt sức. Sự im lặng lúc này đóng vai trò như một tấm khiên chắn mềm mại giúp ta lọc bỏ những nhiễu loạn không cần thiết. Ta chủ động chọn cách ngắt kết nối với thế giới ảo trong một khoảng thời gian nhất định để kết nối sâu sắc hơn với thế giới thực tại ngay trước mắt.
Thiết lập ranh giới để tìm thấy sự đủ đầy
Khi ta dám dành cho mình những khoảng lặng riêng tư thì ta cũng đồng thời bước ra khỏi cuộc đua so sánh vô tận. Ta không còn nhìn ngó sang nhà người khác để xem họ đang làm gì hay họ đạt được thành tựu gì rồi tự dằn vặt bản thân. Trong sự tĩnh lặng của riêng mình thì ta thấy đủ. Ta trân trọng những gì mình đang có và hài lòng với tốc độ phát triển của riêng mình. Ta hiểu rằng mỗi loài hoa đều có thời điểm nở rộ khác nhau và việc của ta là kiên nhẫn chăm sóc cho khu vườn của mình thay vì lo lắng về khu vườn của người khác.
Tôi nhớ những buổi sinh hoạt cộng đồng của chúng ta khi tất cả cùng ngồi xuống trong một vòng tròn và nhắm mắt lại để cảm nhận hơi thở. Không ai nói với ai lời nào nhưng năng lượng bình an và sự kết nối lại mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Đó là sức mạnh của sự im lặng cộng hưởng. Chúng ta nâng đỡ nhau không phải bằng những lời hô hào sáo rỗng mà bằng sự hiện diện trọn vẹn và tĩnh tại bên cạnh nhau. Trong khoảnh khắc ấy thì sự cô đơn tan biến và chỉ còn lại cảm giác ấm áp của sự thuộc về.
Thực hành sự tĩnh tại giữa đời thường
Việc thực hành sự im lặng không đòi hỏi chúng ta phải lên núi cao hay vào rừng sâu để ẩn tu. Nó có thể bắt đầu ngay tại đây và ngay trong cuộc sống đời thường bộn bề này. Đó có thể là năm phút ngồi yên trên ghế vào buổi sáng trước khi bắt đầu công việc hay là những phút giây tắt điện thoại và đi dạo chậm rãi dưới hàng cây hoặc đơn giản là việc chú tâm trọn vẹn vào việc rửa bát hay tưới cây mà không để suy nghĩ lan man. Mỗi khoảnh khắc chú tâm ấy đều là một giọt nước mát lành tưới tẩm cho tâm hồn đang khô hạn.
Có những lúc tôi cũng thấy mình bị cuốn đi và thấy mình lại trở nên ồn ào và vội vã. Nhưng nhờ đã từng nếm trải vị ngọt của sự im lặng nên tôi biết đường để quay về. Tôi học cách tha thứ cho sự xao nhãng của mình và nhẹ nhàng đưa tâm trí trở lại với hơi thở. Hành trình nuôi dưỡng độ sâu không phải là một đường thẳng tắp mà là một vòng tròn xoắn ốc. Mỗi lần quay về là một lần ta hiểu mình thêm một chút và thương mình thêm một chút.
Vững chãi tựa rễ cây bám sâu vào lòng đất
Sự im lặng nuôi độ sâu cũng giống như việc rễ cây cắm sâu vào lòng đất. Cây càng muốn vươn cao đón nắng thì rễ càng phải bám sâu vào lòng đất tối và tĩnh lặng. Chỉ khi có bộ rễ vững chắc ấy thì cây mới có thể đứng vững trước giông bão và đơm hoa kết trái dâng đời. Tâm hồn chúng ta cũng vậy. Chỉ khi biết nương tựa vào sự im lặng bên trong thì ta mới có đủ nội lực để sống một cuộc đời rực rỡ và ý nghĩa bên ngoài.
Tôi mong rằng giữa những ồn ào náo nhiệt của cuộc sống thì bạn sẽ luôn tìm thấy cho mình một góc nhỏ bình yên để trú ngụ. Hãy cho phép mình được ở yên đôi chút mỗi ngày. Hãy coi sự im lặng như một món quà quý giá mà bạn dành tặng cho chính mình sau những nỗ lực không ngừng nghỉ. Bởi vì chỉ khi tâm trí lắng xuống thì trái tim mới có thể sáng lên và chỉ khi ta biết cách ở một mình trong an ổn thì ta mới có thể ở cạnh người khác một cách trọn vẹn nhất.
Hãy cứ tin rằng mọi câu trả lời mà bạn đang mải miết tìm kiếm bên ngoài thực ra đều đã có sẵn bên trong bạn rồi. Chúng chỉ đang đợi một khoảnh khắc tĩnh lặng đủ sâu để được cất tiếng và được bạn lắng nghe. Và biết đâu đấy trong chính sự im lặng hiền lành ấy thì bạn sẽ gặp lại được người bạn tri kỷ nhất mà bấy lâu nay mình đã vô tình lãng quên. Đó chính là bản thân mình.
Cầu chúc cho mỗi chúng ta luôn giữ được ngọn lửa tĩnh tại trong tim để dù đi qua bao nhiêu thăng trầm thì vẫn luôn có một chốn đi về ấm áp và bình an ngay trong chính tâm hồn mình. Hãy thở nhẹ và đi chậm lại để cảm nhận sự sống đang bừng nở trong từng khoảnh khắc tĩnh lặng nhiệm màu này.
