Tôi nhớ lại những ngày đầu tiên khi tôi bắt đầu một dự án cá nhân quan trọng. Khi những khó khăn đầu tiên ập đến, một phản ứng gần như bản năng trỗi dậy: tôi tìm kiếm sự giúp đỡ. Tôi gọi điện cho những người tôi tin tưởng, tôi tìm kiếm lời khuyên và trong thâm tâm tôi thầm mong có một ai đó, một người thầy hay một vị cứu tinh nào đó sẽ xuất hiện và chỉ cho tôi chính xác phải làm gì. Tôi chờ đợi một con đường được vạch sẵn.
Chắc hẳn trong cộng đồng của chúng ta nhiều người cũng đã từng trải qua cảm giác chênh vênh đó. Cảm giác muốn vin vào một ai đó hay một điều gì đó bởi lẽ việc tự mình đứng vững xem ra thật đáng sợ.
Chúng ta lớn lên được bao bọc và quen với việc có người dẫn đường. Nhưng hành trình trưởng thành thực sự hay hành trình trở về để làm chủ cuộc đời mình lại đòi hỏi một phẩm chất cốt lõi: Sống tự lập.
Hôm nay tôi muốn chúng ta trong không gian ấm áp và khiêm nhường này cùng nhau chiêm nghiệm về vẻ đẹp và sức mạnh của sự tự lập.
Tự lập là sự dịch chuyển về nhận thức
Tự lập trong định nghĩa mà chúng ta cùng nuôi dưỡng không phải là sự cô lập hà khắc, không phải là việc từ chối mọi sự giúp đỡ hay tương tác. Nó không phải là tuyên bố tôi không cần ai cả.
Tự lập trước hết là một sự dịch chuyển về mặt nhận thức.
Đó là khi ta dám tự đưa ra quyết định cho cuộc đời mình ngay cả khi quyết định đó không làm hài lòng tất cả mọi người. Đó là khi ta tự mình lên kế hoạch, gieo những hạt mầm cho tương lai thay vì chỉ ngồi chờ một cơ hội được ban tặng. Và quan trọng nhất tự lập là lòng can đảm chịu trách nhiệm 100% với những lựa chọn của mình.
Chúng ta ngừng chờ đợi người khác cứu. Chúng ta ngừng mong mỏi một ai đó sẽ đến và dọn dẹp mớ hỗn độn của mình hay trao cho ta một tấm bản đồ hạnh phúc. Chúng ta nhận ra rằng không ai có thể sống thay cuộc đời của ta. Không ai lắng nghe được tiếng nói bên trong ta rõ ràng hơn chính ta.
Sự chuyển dịch này ban đầu có thể mang đến cảm giác cô đơn. Nhưng khi đi qua nó ta sẽ chạm đến một tầng sâu của sự bình an.
Làm chủ cảm xúc và ngừng đổ lỗi
Khi chúng ta bắt đầu thực hành sống tự lập chúng ta đang nuôi dưỡng hạt giống của trách nhiệm.
Chúng ta học cách làm chủ cuộc sống của mình. Thay vì là chiếc lá bị cuốn đi trong cơn gió của hoàn cảnh ta học cách trở thành thân cây bám rễ sâu vào lòng đất của giá trị tự thân. Gió vẫn thổi, bão vẫn qua nhưng ta không còn dễ dàng bị quật ngã.
Một trong những món quà lớn nhất của tự lập chính là sự độc lập về cảm xúc.
Đã có lúc cảm xúc của tôi là một chiếc tàu lượn được điều khiển bởi hành động và lời nói của người khác. Một lời khen làm tôi vui cả ngày. Một lời chê bai khiến tôi sụp đổ. Tôi dựa dẫm hạnh phúc của mình vào sự công nhận từ bên ngoài.
Hành trình tự lập dạy tôi cách trở về. Dạy tôi tự tạo ra bình an cho mình. Dạy tôi rằng dù người khác có đối xử với ta thế nào thì cách ta phản ứng lại vẫn luôn là lựa chọn của ta. Chúng ta không thể kiểm soát thế giới bên ngoài nhưng ta có thể làm chủ thế giới nội tâm.
Khi đó ta ngừng đổ lỗi.
Ta ngừng đổ lỗi cho quá khứ, cho gia đình, cho xã hội hay cho số phận. Chúng ta bắt đầu nhìn mọi thứ với một cặp mắt rõ ràng hơn. Chúng ta chấp nhận một sự thật cơ bản: Cuộc đời vốn dĩ không công bằng.
Chấp nhận điều này không phải là bi quan. Ngược lại nó giải phóng ta khỏi tâm lý nạn nhân. Khi không còn là nạn nhân ta lấy lại được sức mạnh. Ta biết rằng dù vạch xuất phát của mình ở đâu ta vẫn có quyền lựa chọn cách mình chạy quãng đường của mình.
Nuôi dưỡng niềm tin từ những điều nhỏ nhất
Ta bắt đầu tin vào bản thân. Không phải một niềm tin ngạo mạn mà là một niềm tin được xây đắp từ thực tế.
Không ai sinh ra đã tự lập. Đó là một đức tính được nuôi dưỡng từ những điều nhỏ nhất mỗi ngày.
Nó bắt đầu từ việc tự mình thức dậy đúng giờ mà không cần ai nhắc. Tự mình dọn dẹp không gian sống của mình. Tự mình nấu một bữa ăn nuôi dưỡng thân thể. Tự mình quản lý tài chính cá nhân dù là khoản nhỏ nhất. Tự mình đối diện với một buổi tối cuối tuần một mình mà không hoảng sợ tìm cách lấp đầy.
Mỗi hành động tự đó dù rất nhỏ đều là một lần ta gieo hạt mầm tin cậy vào chính mình. Nó là một lời khẳng định thầm lặng: Tôi có thể chăm sóc cho tôi. Tôi an toàn với chính tôi.
Khi những hạt mầm này nảy và lớn dần chúng tạo nên một nền tảng nội lực vô cùng vững chãi.
Và khi thử thách lớn ập đến – một thất bại trong công việc, một mối quan hệ đổ vỡ hay một biến cố sức khỏe – chúng ta sẽ không sụp đổ hoàn toàn. Bởi vì ta đã có cái rễ đó. Ta biết cách tự mình vượt qua. Ta biết cách tự mình chữa lành.
Động lực để bứt phá khỏi vùng an toàn
Sự tự lập chính là động lực lớn nhất để ta dám bứt phá khỏi vùng an toàn.
Vùng an toàn thường rất dễ chịu nhưng nó không giúp ta bừng nở. Vùng an toàn thường được xây nên bởi sự dựa dẫm – dựa vào một công việc ổn định ta không còn yêu thích hay dựa vào một mối quan hệ không còn lành mạnh.
Chỉ khi biết mình có thể tự đứng vững ta mới dám can đảm mở cánh cửa và bước ra ngoài khám phá tiềm năng thật sự của mình.
Và điều kỳ diệu là khi ta càng tự lập ta lại càng có khả năng kết nối sâu sắc hơn.
Đây là một nghịch lý tuyệt đẹp. Khi ta đủ đầy từ bên trong ta không còn bước vào các mối quan hệ đòi hỏi người khác phải lấp đầy mình.
Ta bước vào vòng tròn cho và nhận với một tâm thế tự do. Ta cho đi vì ta muốn không phải vì ta mong cầu được nhận lại. Ta nhận về với lòng tri ân không phải với sự bám víu.
Khi đó sự tự lập của ta trở thành một món quà. Sự vững chãi của ta vô tình truyền cảm hứng tích cực cho những người xung quanh. Chúng ta giữ lửa cho họ không phải bằng cách làm thay mà bằng cách trở thành một minh chứng sống rằng việc tự mình đứng vững là hoàn toàn có thể.
Tự lập để kết nối sâu sắc hơn
Trưởng thành suy cho cùng không phải là già đi. Trưởng thành là một hành trình đi về phía sự tự lập tự chịu trách nhiệm.
Nó là hành trình ta học cách trở thành cha, thành mẹ thành người bạn tri kỷ của chính mình.
Con đường đó không phải lúc nào cũng dễ dàng. Sẽ có những lúc ta mỏi mệt, yếu lòng. Không sao cả. Chúng ta cho phép mình nghỉ ngơi nhưng rồi chúng ta lại đứng dậy bằng chính đôi chân của mình.
Bởi vì chỉ khi dám đứng vững trên đôi chân đó ta mới thực sự làm chủ được cuộc đời mình.
Và có lẽ món quà lớn nhất của sự tự lập là sự bình an sâu thẳm khi biết rằng dù bão giông thế nào ta vẫn luôn có chính mình để nương tựa.
