Có những buổi sáng, tôi đã từng mở mắt, và điều đầu tiên ập đến tâm trí không phải là ánh sáng ban mai, mà là danh sách dài những việc phải làm. Một cảm giác “thiếu”. Thiếu thời gian, thiếu năng lượng, cảm thấy mình đã “chậm” ngay cả khi ngày chưa bắt đầu. Tôi đã sống nhiều năm tháng với một tâm trí luôn chạy về phía trước, luôn tìm kiếm điều kế tiếp, luôn tập trung vào những gì chưa có, những gì chưa hoàn hảo. Và dĩ nhiên, tôi đã mệt mỏi. Hành trình thực hành lòng biết ơn của tôi không bắt đầu bằng một quyết định lớn lao. Nó bắt đầu bằng một sự cho phép dừng lại, ngay giữa cảm giác “thiếu” đó. Thay vì cố gạt đi danh sách công việc, tôi chỉ đơn giản là chuyển sự chú ý của mình. Tôi lắng nghe hơi thở. Tôi cảm nhận sức nặng của tấm chăn. Tôi nghe tiếng chim hót mơ hồ ngoài cửa sổ. Chẳng có gì kỳ diệu xảy ra. Danh sách công việc vẫn còn đó. Nhưng tôi nhận ra: tôi đang thở, tôi đang ấm, và tôi đang được lắng nghe âm thanh của sự sống.
Ánh sáng của sự nhận thức và cảm thức “đủ”
Lòng biết ơn, đối với tôi, chính là sự chuyển dịch của nhận thức đó. Nó là một ngọn đèn pha, không chiếu vào tương lai xa xôi hay quá khứ đã mờ, mà rọi thẳng vào những điều nhỏ bé đang hiện hữu ngay trong hiện tại. Khi ngọn đèn đó bật lên, nó làm sáng tỏ những gì ta đang có. Và trong ánh sáng đó, một cảm thức rất khác được nuôi dưỡng. Cảm thức “đủ”.
Chúng ta sống trong một thế giới liên tục nói với ta rằng ta “chưa đủ”. Nhưng lòng biết ơn thì thầm điều ngược lại. Ta đủ, ngay lúc này. Ta đủ, với một hơi thở. Ta đủ, với một cốc nước trong. Khi ta bắt đầu nhìn thấy những điều nhỏ bé này không phải là lẽ dĩ nhiên, mà là một ân huệ, trái tim ta mềm lại. Sự mưu cầu và so sánh bên ngoài tự khắc mất đi sức mạnh của chúng. Ta tìm thấy sự giàu có không phải ở việc tích luỹ thêm, mà ở việc nhận diện những gì đã có.
Lòng biết ơn không thay đổi quá khứ, mà chuyển hóa người lữ hành
Đã có lúc, tôi cũng từng loay hoay với quá khứ. Tôi mang theo những hối tiếc, những vết thương, những “giá như”. Tôi đã từng tin rằng, tôi phải quay lại, phải “sửa chữa” được những ký ức đó, phải tha thứ cho người này, phải thay đổi được góc nhìn về việc kia, thì tương lai của tôi mới có thể an lành. Tôi đã dùng rất nhiều sức lực để vật lộn với những bóng ma không bao giờ thay đổi.
Nhưng lòng biết ơn không vận hành theo cách đó. Lòng biết ơn không sửa chữa được quá khứ. Những gì đã xảy ra, đã thuộc về dòng chảy của thời gian. Điều kỳ diệu là, lòng biết ơn không cần thay đổi quá khứ; nó chuyển hoá người đang bước tiếp trong hiện tại.
Khi tôi thực hành biết ơn những bài học đớn đau, vết thương không biến mất, nhưng nó không còn nhức nhối. Nó trở thành một phần của tôi, một người thầy thầm lặng. Khi tôi biết ơn cả những người đã làm mình tổn thương, không phải vì tôi đồng tình với họ, mà vì tôi nhận ra chính trải nghiệm đó đã gọt giũa cho tôi sự kiên cường và lòng thấu cảm. Quá khứ vẫn vẹn nguyên, nhưng tôi đã khác.
Và bởi vì người lữ hành đã khác, nên toàn bộ con đường phía trước cũng tự động đổi hướng. Chúng ta không còn bước vào tương lai với gánh nặng của sự oán giận hay hối tiếc. Chúng ta bước vào tương lai với sự nhẹ nhõm và trí tuệ của một người đã học được cách ôm ấp trọn vẹn hành trình của mình.
Thay đổi hệ điều hành nội tâm: Nhìn khác, chọn khác, hành động khác
Đây là mấu chốt sâu sắc nhất. Khi trái tim ta an trú được trong trạng thái tri ân, toàn bộ hệ điều hành nội tâm của ta thay đổi.
Đầu tiên, ta nhìn khác đi. Cùng một sự việc xảy đến, ví dụ như một lời chỉ trích, trái tim thiếu thốn sẽ nhìn thấy sự công kích. Nhưng trái tim biết ơn có thể nhìn thấy một cơ hội để thấu hiểu, hoặc nhìn thấy nỗi đau đằng sau lời nói của người kia.
Vì ta nhìn khác đi, nên ta chọn khác đi. Ta không còn chọn phản ứng tự vệ một cách bản năng. Ta có thể chọn dừng lại một nhịp, hít một hơi thở. Ta chọn sự im lặng ân cần. Ta chọn đặt một câu hỏi thay vì một lời phán xét.
Và khi ta chọn khác đi, ta hành động khác đi. Hành động của ta không còn là để chứng minh hay chống cự, mà là một hành động xuất phát từ sự đủ đầy, từ mong muốn được gieo mầm bình an.
Phép màu từ sự thực hành bền bỉ và vòng tròn giữ lửa
Nhiều người có thể nhìn vào cuộc sống của một người thực hành tri ân và gọi đó là “phép màu”. Họ thấy sao mọi việc bỗng dưng thuận lợi, sao con người bỗng dưng trở nên tử tế. Nhưng trong vòng tròn của chúng ta, ta hiểu điều đó. Ta biết rằng “phép màu” không phải là một sự kiện ngẫu nhiên. Phép màu là kết quả được tích tụ một cách tất yếu từ hàng ngàn lần ta chọn nhìn – chọn lựa – và hành động khác đi, từ một trái tim đã được nuôi dưỡng bằng lòng biết ơn.
Chúng ta ngồi lại đây cùng nhau, trong vòng tròn cho và nhận này, chính là để giữ lửa cho sự thực hành đó. Để nhắc nhau quay về với những điều nhỏ bé, để cùng nhau nhìn thấy sự đủ đầy ngay cả khi bên ngoài đang bão giông.
Hành trình này không phải là để trở thành một người không bao giờ còn “thiếu”. Mà là để nhận ra, ngay cả trong cảm giác thiếu thốn nhất, ta vẫn luôn có một hơi thở để trở về.
Và có lẽ, chỉ riêng việc ta nhận ra được điều đó thôi, cũng đã là một điều lớn lao để biết ơn.
