Đã có một thời khi lần đầu tiên được trao một vai trò gọi là quản lý tôi đã rất tự hào. Tôi đã tập trung vào các quy trình, các bảng biểu và các mục tiêu phải hoàn thành. Tôi nghĩ rằng công việc của mình là đảm bảo mọi thứ vận hành đúng, là phân công nhiệm vụ và kiểm tra kết quả. Tôi đã làm việc rất chăm chỉ. Nhưng có một điều gì đó hay một cảm giác vẫn luôn thiếu vắng. Tôi có thể khiến mọi người làm việc nhưng tôi không chắc mình có thể khiến họ tin tưởng. Tôi có thể quản lý một dự án nhưng tôi không chắc mình đang thật sự dẫn dắt một đội ngũ. Tôi đã nhầm lẫn. Tôi đã nhầm lẫn giữa việc quản lý và lãnh đạo.
Sự khác biệt giữa vị trí và sự ảnh hưởng
Trong hành trình đi cùng nhau tại cộng đồng này chúng ta được mời gọi để trở về và lắng nghe những điều sâu sắc hơn. Và một trong những nhận thức mà tôi học được với lòng tri ân sâu sắc đó là: Lãnh đạo không phải là một chức danh được trao mà là một sự ảnh hưởng được kiến tạo.
Hôm nay tôi muốn cùng bạn từ góc nhìn khiêm nhường của một người vẫn đang học chiêm nghiệm về bản đồ dành cho những ai muốn dẫn dắt chứ không chỉ đơn thuần là quản lý.
Lãnh đạo không đơn giản là vị trí. Nó là khả năng làm người khác tự nguyện hành động theo một tầm nhìn và những giá trị mà bạn đặt ra. Và điều này chỉ có thể đạt được bằng sự minh bạch, sự nhất quán và một tinh thần phục vụ từ trái tim.
Quản lý là về hệ thống. Lãnh đạo là về con người. Quản lý là về việc làm đúng. Lãnh đạo là về việc chọn đúng việc.
Những phẩm chất cốt lõi từ ngọn lửa bên trong
Vậy điều gì làm nên một người có khả năng dẫn dắt?
Xã hội thường nói về những tố chất to tát. Nhưng khi tôi quan sát những người mà tôi thật sự ngưỡng mộ hay những người mà tôi sẵn lòng đi theo tôi nhận ra đó không phải là những kỹ năng siêu phàm. Đó là những phẩm chất của nhân cách được nuôi dưỡng và mài giũa mỗi ngày.
Đầu tiên đó là niềm say mê. Một ngọn lửa bên trong. Người lãnh đạo không chỉ làm việc họ tin vào việc mình làm. Họ có một lý do tại sao đủ lớn. Niềm say mê này là năng lượng gốc, nó lây lan và nó thắp sáng cho những người xung quanh. Không có ngọn lửa này mọi lời nói đều chỉ là khẩu hiệu sáo rỗng.
Từ ngọn lửa đó nảy mầm nên tầm nhìn sâu rộng. Người lãnh đạo có khả năng nhìn thấy bức tranh lớn hơn hay nhìn thấy con đường trong khi người khác có thể chỉ thấy sương mù. Họ không chỉ giải quyết vấn đề của hôm nay mà họ đang gieo hạt cho tương lai. Tầm nhìn này không phải là một ảo ảnh nó thường đến từ tư duy logic, từ khả năng phân tích và kết nối các dữ kiện một cách sáng rõ.
Nghệ thuật lắng nghe và trao quyền
Nhưng có lửa và có tầm nhìn là chưa đủ. Một người có thể có tầm nhìn vĩ đại nhưng vẫn thất bại trong việc dẫn dắt nếu họ thiếu đi kỹ năng giao tiếp.
Và trong không gian của chúng ta thì chúng ta hiểu giao tiếp không phải là nghệ thuật nói lời hoa mỹ.
Đó là nghệ thuật lắng nghe.
Người quản lý nói. Người lãnh đạo lắng nghe. Lắng nghe điều được nói và cả điều không được nói. Lắng nghe nỗi sợ, lắng nghe khao khát và lắng nghe sự hoài nghi của đội ngũ. Chỉ khi cảm thấy được lắng nghe một cách trọn vẹn con người ta mới mở lòng. Giao tiếp lúc này trở thành một vòng tròn cho và nhận nơi sự minh bạch được xây dựng.
Khi sự tin tưởng đã có người lãnh đạo thực hành một trong những tố chất khó nhất: Khả năng trao quyền.
Người quản lý kiểm soát. Người lãnh đạo tin tưởng và giải phóng. Trao quyền là một hành động của lòng dũng cảm. Đó là khi ta dám lùi lại tạo không gian cho người khác được bừng nở, được sai lầm trong an toàn và được tự mình trưởng thành. Ta không đưa cho họ con cá hay ta cũng không chỉ đưa cái cần câu mà ta nuôi dưỡng trong họ niềm tin rằng họ có thể tự mình tạo ra chiếc cần câu.
Sự nhất quán và tinh thần học hỏi trọn đời
Để làm được điều này người lãnh đạo phải là hiện thân của sự nhất quán. Họ sống theo đúng những giá trị mà họ rao giảng. Lời nói và hành động là một. Sự chính trực này tạo ra bình an và sự ổn định cho cả một tập thể. Mọi người biết họ đang đứng ở đâu và họ biết người dẫn đường của mình sẽ không đổi hướng chỉ vì một cơn gió lạ.
Và để duy trì tất cả những điều đó người lãnh đạo cần một tố chất nền tảng: Không ngừng học hỏi.
Thế giới biến động và người tự cho mình là biết đủ sẽ ngay lập tức trở nên lạc hậu. Tinh thần học hỏi thể hiện sự khiêm nhường lớn nhất. Người lãnh đạo đích thực là người học trò trọn đời. Họ học từ sách vở, học từ thành công và quan trọng nhất họ học từ thất bại. Họ không sợ nói tôi không biết và tôi đã sai.
Chính sự dũng cảm thừa nhận sự không hoàn hảo này lại khiến họ trở nên con người hơn, gần gũi hơn và đáng tin cậy hơn.
Tôi muốn nói thêm về tư duy logic và sự quyết đoán. Lãnh đạo không phải là sự mơ hồ hay bay bổng. Lãnh đạo là khả năng nhìn thấu vấn đề, phân tích nguyên nhân gốc rễ và đưa ra quyết định ngay cả khi quyết định đó không dễ dàng. Nhưng sự quyết đoán của người lãnh đạo không đến từ cái tôi mà nó đến từ sự cam kết với tầm nhìn chung và lợi ích của tập thể.
Tinh thần phục vụ là đích đến cuối cùng
Cuối cùng tất cả những tố chất đó – say mê, tầm nhìn, lắng nghe, trao quyền, nhất quán, khiêm tường, dũng cảm, logic – đều được bao bọc bởi một phẩm chất tối thượng: Tinh thần phục vụ.
Người quản lý tìm kiếm quyền lực. Người lãnh đạo tìm cách trao đi giá trị.
Họ coi vai trò của mình là để nâng đỡ người khác, là để dọn đường và là để gánh vác trách nhiệm chứ không phải để hưởng thụ đặc quyền. Họ đặt lợi ích của đội ngũ lên trên lợi ích cá nhân. Họ giữ lửa cho tập thể bằng chính sự hy sinh thầm lặng của mình.
Như vậy bản đồ này không phải là một danh sách 10 điều cần đánh dấu. Nó không phải là một khóa học chớp nhoáng.
Nó là một hành trình liên tục.
Hành trình lãnh đạo chính mình
Đó là hành trình ta quay trở về để nuôi dưỡng chính mình mỗi ngày. Ta lắng nghe chính mình trước khi lắng nghe người khác. Ta điều chỉnh nhân cách của mình trước khi mong muốn điều chỉnh ai đó. Ta học cách dẫn dắt cuộc đời mình trước khi dẫn dắt một đội ngũ.
Trên hành trình đó chúng ta sẽ vấp ngã. Chúng ta sẽ có lúc quay lại thói quen cũ là kiểm soát thay vì trao quyền. Chúng ta sẽ có lúc mệt mỏi và muốn ngọn lửa của mình tắt lịm.
Không sao cả.
Chúng ta tri ân những nhận biết đó. Chúng ta hít một hơi thở sâu, tha thứ cho mình và lại chọn lựa bước tiếp.
Chúng ta trong cộng đồng này đều đang là những nhà lãnh đạo. Lãnh đạo gia đình mình, lãnh đạo công việc mình và lãnh đạo cuộc đời mình. Chúng ta không chỉ tìm cách hoàn thành công việc mà chúng ta tìm cách sống một cuộc đời ý nghĩa và đủ đầy.
Và có lẽ sự lãnh đạo đích thực nhất chính là truyền cảm hứng cho người khác bằng chính cách mà ta đang sống.
Hành trình ấy mới thật sự là hành trình bừng nở.
